Hiç düşündünüz mü bir binanın tasarım süreci boyunca sadece estetiğin, fonksiyonun veya sağlamlığın ötesinde başka önemli adımlar da atılması gerektiğini? Son zamanlarda peş peşe yeni projelerde, özellikle İstanbul'un merkezinde yer alan modern konutlarda, her ayrıntıyı hesaplamak durumunda kalıyoruz. Örneğin geçen yıl Kadıköy'de çalıştığımız bir yapıda, güneşe göre biçimlenen cepheler ve yalıtım malzemeleriyle mücadele ederken, bir yandan da imar onayları için gereken belgelerin stresini yaşıyorduk. O belgelerin başında da Enerji Kimlik Belgesi geliyor. Ne kadar ayrıntılı ve hassas bir süreç olduğunu duyduğunuzda şaşıracaksınız.
Enerji Kimlik Belgesi Nedir Ve Neden Gereklidir
Bence plan aşamasında çoğu zaman unutulan ama son anda hayati önem kazanan şeylerden biri Enerji Kimlik Belgesi. Sadece bir kağıt parçası değil. Binanın enerji verimliliği ve çevreye olan duyarlılığının resmi göstergesi. Aslında bu belgeyi zorunlu kılan yasa, yapıların ısıtma, soğutma, aydınlatma gibi enerji tüketimlerinin minimize edilmesini amaçlıyor. Ankara'da merkezi idare tarafından belirlenmiş kriterler var ve 2011'den beri tüm yeni binalar için gerekli. Elinizde bu belge olmadan iskana başvuramıyorsunuz.
Peki, neye bakıyorlar? Binanın dış duvarları ne kadar kalın, hangi malzemeler kullanılmış, çatıdan ne kadar sıcak hava kaçıyor, camlar ısıyı geçiriyor mu, bunların hepsinin performansını ölçüyorlar. İstanbul'da Zeytinburnu'ndaki bir iş merkezi projesinde, cam doğramalarının rengi ve yansıtıcılığı bile enerji hesaplarını etkilemişti. O işte kullanılan düşük emisyonlu camlara dokunduğumda parmak uçlarımda hafif bir serinlik hissediyordum. O serinlik hem içeri sıcak hava girmesini engelliyor hem de binanın genel enerji tüketimini azaltıyordu.
Kısaca bu belge, bir yapının A'dan G'ye kadar değişen bir enerji puanını içerir. Tıpkı beyaz eşyanın enerji etiketi gibi. Hiç kimse buzdolabı alırken kırmızı D harfi olanı seçmek istemez değil mi? Binalarda da mantık aynı. Enerji Kimlik Belgesi bence mimari başarının artık bir parçası.
Mimari Planlarda Enerji Kimlik Belgesi Nasıl Alınır
Neden hep son dakikada koşturuyoruz bilmiyorum, ama Enerji Kimlik Belgesi başvurusu için bazı adımlar var. Öncelikle binanın uygulama projeleri tamamlanmış olmalı. Bunu kendi deneyimimden biliyorum; Şişli'de büyük bir konut projesinde, elektrik ve mekanik projelerle birlikte hareket etmek şart. Dedim ya, sesler… İnşaat sahasında titreşen kazık makineleri, bir yandan da proje ofisinde çizim üzerinde yapılan son değişiklikler. O tozun ve çizim kaleminin kokusu arasında, EKB için veri toplama işi dikkat ister.
İlk adım, yapının mimari, mekanik ve elektrik proje detaylarının eksiksiz ve güncel olması. Çünkü alınan her enerjiyle ilgili karar – duvar kalınlığı, çatı kaplaması, dış kapı, pencereler, ısıtıcı ve soğutucu tipleri – belgede yer alacak. İkinci olarak, bu bilgileri yetkili bir Enerji Kimlik Belgesi uzmanına veya bu konuda ruhsatlı bir firmaya teslim etmeniz gerekiyor. Genelde büyük ofislerin kendi bünyesinde bu yetkili mühendisleri oluyor. Yine de dışarıdan hizmet almak mümkün.
Bilgiler toplandıktan sonra bilgisayar ortamında binanın enerji performansı hesaplanıyor. Yani enerji modellemesi yapılıyor. Kullanılan yazılım, TS 825 standardına uygun ısı yalıtım hesapları, sistem verimlilikleri, aydınlatma tipleri ve varsa yenilenebilir enerji kaynaklarını dikkate alıyor. Genellikle İstanbul projelerinde bu süreçte en çok zorlayan şey, karmaşık cephelerin ve çeşitli daire tiplerinin detaylarının girilmesi. Benim başıma gelmişti, bir projede farklı cephe yönleri için ayrı ayrı modelleme yapmak zorunda kalmıştık. Şunu itiraf edeyim, biraz sabır gerekiyor.
Sonuçlar açıklandığında, binanın enerji sınıfı belirleniyor. İstenen asgari enerji sınıfı C. Daha aşağıdaysa projede revizyona gitmeden belgeyi almak imkânsız. C'yi geçince, uzman EKB'yi oluşturuyor ve elektronik olarak imzalıyor. Belediyeye verilen evraklar arasında bu belge yer alıyor. Ve işte o anda, inşaat sahasındaki makinelerin sesi arasında, geleceğe daha sürdürülebilir bir yapı bırakmanın huzurunu hissediyorsunuz.
Pratikte Karşılaşılan Güçlükler Ve Önerilerim
Hiç düşündünüz mü malzeme seçiminin sadece görünüşle sınırlı olmadığını? Bazen dana derisi gibi pürüzsüz bir dış cephe kaplaması, ısı geçişini azaltmada büyük rol oynuyor. Ama çoğu zaman yatırımcılar görsele öncelik verdiği için enerji verimliliği arka plana itiliyor. Geçenlerde bir otel projesinde, cam cephe için iki marka arasında kaldık. Biri üst düzey yalıtım sağlıyordu, öteki ise daha uygun fiyatlıydı. Malzemenin dokusuna dokunduğumda farkı hissedebiliyordum. Nihayetinde daha kaliteli olanı seçtik, EKB sonucunda enerji sınıfı bir üst seviyeye çıktı.
Özellikle İstanbul'da iklim koşulları değişken olduğundan, kışın sabah puslu havalarda dışarıda hacizli vapur düdükleri arasında yapılan inşaat kontrollerinde, doğru pencere ve yalıtım tercihi bir binanın iç sıcaklığını ve konforunu belirleyebiliyor. Bir de unutmayın, çatı ve bodrum gibi göz önünde olmayan yerler de bu hesaplara dahil ediliyor. Hele o bodrumda zemin nemi ve duvar soğukluğuna bakmadan geçmeyin.
Size başlıca önerim, Enerji Kimlik Belgesi için çalışmalara projenin ilk tasarım aşamasında başlamanız olacaktır. Her ayrıntıyı baştan planlamak, ileride karşılaşacağınız revizyon ihtimalini azaltır. Ekipler arası sürekli iletişim şart, aksi halde beklenmeyen bir noktada baştan başlamak gerekebiliyor.
Son olarak, sizin bina tasarımı ya da yenilemesi sırasında Enerji Kimlik Belgesi alırken başınıza ilginç bir şey geldi mi? Veya kendi evinizde enerji verimliliğiyle ilgili bir adım attınız mı? Yorumlarda deneyimlerinizi paylaşmayı unutmayın. Her yeni hikaye, meslektaşlara ve gelecekte bina sahibi olacak herkese yol gösterici olabilir.
Kategoriler: GENEL, MİMARİ TANIMLAR
